Een algemene bewaarplicht biedt hoegenaamd geen garanties tegen terrorisme of criminaliteit

In de strijd tegen ernstige criminaliteit kan het bewaren van telecommunicatiegegevens in bepaalde gevallen zinvol zijn, maar verschillende experts zijn van oordeel dat een algemene bewaarplicht, zoals ze geïntroduceerd werd door de Europese databewaringsrichtlijn, hiertoe geen effectief instrument is.

Vooreerst wil men zoveel gegevens bijhouden voor een dermate lange periode dat het zeer moeilijk zal zijn om de juiste informatie terug te vinden in de enorme databanken waar de gegevens in zullen worden opgeslagen. Het bewaren van zoveel gegevens brengt bovendien een enorm veiligheidsrisico met zich mee. Internetproviders vrezen dat zij niet in staat zullen zijn om de integriteit en de veiligheid van al deze gegevens te garanderen tegen crimineel en commercieel misbruik.

Vaak ook zal de verzamelde informatie niet of moeilijk kunnen worden teruggekoppeld naar de uiteindelijke gebruiker. De persoon die op een bepaald moment gebruik maakt van een telecommunicatiedienst is immers lang niet altijd de abonnee of de geregistreerde gebruiker. Zo bijvoorbeeld een vriendinnetje van je dochter dat komt spelen bij jou thuis en gebruik maakt van de vaste telefoon; je broer die bij jou thuis zijn emails komt controleren omdat zijn internet tijdelijk plat ligt, etc. Het is echter voornamelijk op het vlak van moderne communicatiesystemen, zoals communicatie over het internet, dat zich problemen voordoen. Zo kan men aan de hand van verkeersgegevens achterhalen van welke webserver een machine iets opvraagt, maar niet of de eindgebruiker het zelf onder ogen heeft gekregen, of welke webpagina op die server het betreft.

Het kan echter ook minder onschuldig; verkeers- en locatiegegevens kunnen immers op eenvoudige wijze vervalst en gemanipuleerd worden. Zo kunnen onschuldige burgers in de problemen komen indien hun naam werd gebruikt bij een e-mailaccount dat het hunne niet is, indien hun GSM werd gestolen, indien hun draadloos netwerk niet of onvoldoende beveiligd was, etc...! In dergelijke gevallen zullen burgers geconfronteerd worden met een omkering van de bewijslast. Zij zullen immers de moeilijke taak toebedeeld krijgen om het aldus verkregen bewijsmateriaal te weerleggen want “technologie liegt toch niet”?

Internetproviders wijzen er op dat mensen met een basiskennis van de werking van het internet er gemakkelijk voor kunnen zorgen dat ze onopgemerkt blijven op basis van de verzamelde gegevens in het kader van de algemene bewaarplicht. Aangezien de Europese databewaringsrichtlijn bedoeld is om ernstige vormen van criminaliteit op te sporen en te vervolgen, en verondersteld kan worden dat net dergelijke daders er wel voor zullen zorgen dat ze onopgemerkt blijven, dringt de vraag zich op of de algemene bewaarplicht wel zinvol is. Data preservation, het bewaren van specifieke gegevens naar aanleiding van concrete vermoedens en mits de toestemming van een onafhankelijke rechter, lijkt dan een meer geschikt instrument om hetzelfde doel te bereiken. Bovendien wordt bij data preservation het recht op privacy en het vermoeden van onschuld van iedere burger niet miskend.

Ten slotte moeten we ook vaststellen dat de bestaande wetsontwerpen ter realisatie van een algemene bewaarplicht van verkeers- en locatiegegevens technisch ondoordacht zijn en in de praktijk vaak onuitvoerbaar blijken.

Bovenstaande argumenten tonen aan dat de informatie die men zou verkrijgen op basis van een algemene bewaarplicht niet steeds eenduidig interpreteerbare of waterdichte bewijslast opleveren op basis waarvan men terroristische aanslagen of ernstige criminaliteit kan opsporen en voorkomen en de algemene bewaarplicht op die manier haar doel eigenlijk voorbijschiet.